Vestmennene

Author: AdminVestmennene

  • PlayStation-spelarar må passa seg – slik unngår du «låst» GTA 6

    PlayStation-spelarar må passa seg – slik unngår du «låst» GTA 6

    Det er berre eitt år til lanseringi av det mest etterlengta videospelet i mannsaldrar, og alt no syder nettet av velmeinte råd og åtvaringar. Ei heil verds åtvarings-kjede breidde seg ut or eit enkelt tips på nettet denne vika: PlayStation-eigarar må ikkje kjøpa GTA 6 frå visse land, elles kann spelet verta låst og ubrukelegt. Det som ser ut som eit tørt og teknisk hinder, syner i røyndi korleis spilleglede bind folk saman på tvers av landegrensor.

    Denne typen deling av kunnskap hev djupe røter i spelkulturen. Fyre internettet gjekk tips og triks frå munn til munn i skulegardar og på fritidsklubbar, eller dei vart skrivne på handskrivne lappar og sette fast i spelkassettar. No kann eit varsku gå verdsvegen på minutt, og eit fellesskap som spenner frå Tokyo til Trondheim kann hjelpa kvarandre med å ikkje trø feil. Det er eit eineståande døme på korleis teknologien ikkje berre er eit leiketøy, men ein samlingsstad for hjelpsemd og gjensidig omsut.

    GTA 6 er meir enn eit spel; det er eit kulturelt omgrep som vekkjer forventningar og samtalar langt ut over dei vanlege krinsane. Når ein då ser at folk frå heile verdi tek seg tid til å åtvara framande mot fallgruver, minner det oss um at under all hypen ligg eit ærlegt ynskje um å dela gleda. Tekniske sperror som regionlåsar kann fort kjennast som ein utur, men dei gjev òg eit høve til å læra meir um korleis digitale marknader fungerer, og korleis spelarar kann navigera i eit globalt landskap. Det er ein slags digital dannelse som veks fram, nesten umerkeleg, gjennom slike delte røynslor.

    Samstundes er det noko varmt og gjenkjennelegt i heile situasjonen. Å lengta etter eit nytt spel, tala um det med vener og framande, og passa på at ingen i flokken vert snytte – det er ei form for leik som byrjar lenge fyre sjølve spelet er lagt i maskini. Denne årvøkne samhaldskjensla hev stade seg gjennom tiår med teknologisk utvikling, og knyter saman generasjonar av spelarar. Frå fyrste gong nokon lånte ein kassett til ein nabo, til dagens lynraske varsel på sosiale medium, er det den same menneskelege trongen til å hjelpa og verta hjelpt.

    Dei som i dag spreier åtvaringi um låste spelutgåvor, gjer noko meir enn å bidra til ei knirkefri speløkt. Dei held ved like ein tradisjon for raustheit i eit landskap som ofte vert framstilt som kaldt og konkurranseprega. Dei syner at den verkelege styrken i moderne spelkultur ikkje ligg i grafikk eller prosessorkraft, men i dei utalde, usynlege hendene som rekkjer seg ut yver nettet for å segja: «Pass deg her, kompis. Lat oss spela saman, ikkje kvar for oss.» Denne utvekslingi gjer heile spelverdi rikare, og ho gjer at sjølv ein åtvaring kann verta ein grunn til å gleda seg.

    Kjelde: VG

  • Difor vurderer Apple å droppa viktig smartbrillefunksjon.

    Difor vurderer Apple å droppa viktig smartbrillefunksjon.

    Kamera i brilleinnfatningi er alt forbode på sjukehus, i rettssalar og på treningssenter – ikkje av di teknikken sviktar, men av di folk kjenner seg utrygge når kva som helst kann fangast upp og lagrast utan samtykke. No stig Apple fram med ei overraskande vending: dei vurderer å droppa sjølve mogelegheiti til å filma og fotografera frå sine komande smartbriller.

    Bak avgjerda ligg ikkje teknisk vanmakt, men ein medviten personvernstrategi. Medan konkurrentar som Meta hev fått hard medfart for manglande omsyn til dei som vert filma i det stille, vil Apple heller byggja tillit frå grunnen av. Selskapet diskuterer internt um brillone skal ha kamera berre for KI-analyse av umgjevnadene – utan at brukaren kann lagra biletæte eller film. Tanken er at Siri AI skal kjenna att gjenstandar, stader og tekst, medan sjølve synsinntrykki ikkje vert tekne vare på.

    Det er ei linje som peikar framover, ikkje attover. Ved å setja grenser for kva einingi gjer, frigjer ein seg frå den uhyggjestemningi som hev fest seg ved smartbriller med løynde augo. For norsk folkeskikk hev alltid sett ein æra i å lata folk få ha sitt eige rom – ein verdi som no fær teknologisk ryggdekning. Når Apple samstundes lovar mest mogeleg lokal handsaming av data på sjølve einingi, utan skyopplasting eller andlitskjensle, vert brillone meir lik ei snild hjelpar enn ein vaktar.

    Her ligg voni for ei ny tid. Smarte briller som ikkje kann missbrukast til snikfilming, men like fullt gjev rikare informasjon um verdi rundt oss, kann opna dører for folk med nedsett syn, for reisande i framande byar, eller for den som vil ha fakta um eit bygg eller eit kunstverk utan å ta upp telefonen. Den same viljen til avgrensing kann gjeva heile produktkategorien eit betre rykte og ei breidare godtaking.

    Historisk set hev nyvinningar ofte tapt seg i fyrste møte med ålmenta dersom dei trampa på grunnleggjande umsyn. Apple synest å ha lært av slike feilsteg. Når selskapet jamvel arbeider med personvernfunksjonar som ikkje finst i nokon av deira noverande produkt, teiknar det eit bilete av ei framtid der teknologi og fridom ikkje er motsetnader. Dei bryggjer ikkje på at KI-en enno ikkje er sterk nok til å bera brillone åleine – dei kjenner sin vitjingstid og vel tillit fyrst.

    Dette er ikkje berre ei industriell tilpassing; det er eit teikn på eit modnare tilhøve millom skapar og brukar. Marknaden fær sjå at ein kann velja vekk freistande funksjonar for å vinna noko større: ro i sinnet og respekt for medmenneskjet. I ei tid der digital overvaking aukar, er det forfriskande å sjå ei verksemd som set grenser for seg sjølv – og kanskje lærer heile teknikkloten at stundom er mindre verkeleg meir.

    Kjelde: ITavisen

  • Brukte mobilens «sjølvdestruksjonskode» under passkontrollen – no er han tiltalt.

    Brukte mobilens «sjølvdestruksjonskode» under passkontrollen – no er han tiltalt.

    Eit einaste tastetrykk kann gjera ein telefon til ein ubrukeleg klump – og det er nett denne brå vendingi som gjer rettssaki mot Samuel Tunick i USA so tankevekkjande. For kva hender når borgarar tek digitalt sjølvforsvar i eigne hender, og styremaktene svarar med tiltale? Her ligg eit djupare verdskifte og ulmar, men og eit vonfullt teikn um at den einskilde sin trong til personvern slett ikkje er avleggs.

    Saki, som no er komen for retten, gjeld ein amerikanar som nytta eit nødpassord på si Pixel-telefon med GrapheneOS. Då tollarar ved grensa kravde tilgjenge og han gav deim ein kode, vart innhaldet sletta i ein fart – telefonen starta på nytt som eit tomt skal. Påtalemakti meiner dette var brot på ei føderal lov um å øydeleggja eigedom eller bevis, medan forsvaret peikar på at grensekontrollen var ulovleg. Mykje står på spel juridisk, men det som verkeleg skin ut or sakstilhøvet, er tanken på mennesket som aktivt vernar um sitt eige liv på den digitale arenaen.

    Funksjonen i GrapheneOS er ikkje ein spøkefull løyndom, men eit vel gjennomtenkt verktøy for naudssituasjonar. Eit eige nødpassord set brukaren i stand til å tørka ut maskini på eit blunk um tvang skulde melda seg. Slikt kann minna um gamle dagars brenning av brev før fienden når fram, berre på eit vis som fangar inn heile brevskapar, fotografi, samtalar og ferdslespor i eitt einaste grep. Det er ein påminning um at sjølv i ei tid der store datasystem samlar inn meir enn nokon gong, finst det rom for sjølvråderett – ikkje minst for dei som set seg inn i kva andrelektronikken deira verkeleg kann gjera.

    Norske tryggjingsfolk hev alt merka seg ringverknadene. Runa Sandvik, ein kjend tryggjingsrådgjevar, peikar på det praktiske i å planleggja vel framfor å lata tingen gå på lykke og fromme. Hennar råd er enkelt og framtidsretta: tenk gjenom kva slag data du ber med deg yver landegrenser, og last heller ned det du treng når du er vel framme. Ei slik haldning snur spørsmålet frå stengsler og mistru til ei roleg og førebuande livsvisdom.

    Saki om Tunick reiser sjølvsagt vanskelege spursmål um kvar grensa gjeng for statsmakt ved innreise. Men um ein ser ut yver rettssalsveggene, er det ikkje vondt å få auga på ein ljosare grunntone. For fyrste gong er eit nødpassordmekanisme dradt fram i ljoset og vert rettsleg prøvt, ikkje berre i mørke forumtrådar millom spesielt interesserte. Det gjer at samfundet lyt tala um digitalt sjølvforsvar som eit faktisk fenomen, ikkje som ein sær hobby. Alt medan domstolane finn si form, fær ålmenta ein sjeldsynt sjanse til å læra meir um korleis frigjeringsteknologi verkar i røyndi.

    Difor er dette ei forteljing um mogelegheiter. Det er ei forteljing um at nybrotsarbeid i open kjeldekode – slik GrapheneOS er – gjev vanlege folk verktøy som fyrr var forsvunne i tunge tryggingsapparat. Og det er ei forteljing um at gamle krav til privatliv og verde finn nye former, frå brevbrann til tastetrykk, og held fram med å setja djupe spor i rettsutviklingi. Den dagen dom fell, vil røystene ikkje berre handla um ein mann frå Atlanta, men um det romet me alle skal ha til å eiga våre eigne minne.

    Kjelde: ITavisen

  • Støre i Trøndelag: – 2030 må ikkje utnyttast av gale krefter

    Støre i Trøndelag: – 2030 må ikkje utnyttast av gale krefter

    Det er berre seks år til 2030. Då er det nett tusen år sidan slaget på Stiklestad. Det er ei tidsdjupn som fær ein til å stogga upp, og det er nett det statsministeren gjorde på si private reise gjennom Innherred denne helgi. Han fann tid til både Nils Aas Kunstverksted på Straumen og olsokdagene på Stiklestad, og i møtet med denne arven kom ei påminning um at store merkedagar ikkje må verta utnytta av krefter som vil splitta og forenkla.

    Det er ein tanke som fortener å verta snudd til noko byggjande. For det som no rører seg i Trøndelag, er ikkje fyrst og fremst ei uro for misbruk. Det er ei stille, vedvarande vilje til å gjera tusendårsjubileet til ei kjelde for samhald og kunnskap. Olsokdagene på Stiklestad hev i mannsaldrar vore ein møtestad for tru, historie og kultur, og dei er eit prov på at fortidi ikkje treng vera eit stridsemne når ho vert teken på alvor. Her stend ein på sjølve staden der Olav den heilage fall i 1030, og her vert soga levande halden gjennom spel, gudstenester og samtalor – ikkje som eit museumsstykke, men som ein levande part av lokalsamfunnet.

    Nils Aas Kunstverksted på Straumen fortel ein annan, men liknande, soga. Det er arbeidsstova til ein av dei store bilethoggarane våre, ein kunstnar som gav oss mellom anna myntane me framleis ber i lumma. Verkstaden er no eit galleri og ein skapande arena der unge og vaksne kann møta handverket og undringi som ligg i å forma noko varigt. Besøket til statsministeren syner at slike stader ikkje berre er turistmål, men knutepunkt for identiteten i bygdene.

    Når ein då ser mot 2030, er det ikkje vanskeleg å få auge på det vonfulle. Tusendårsjubileet for kristningi av landet vårt, med Stiklestad som det naturlege midpunktet, kann verta eit høve til å samla menneske på tvers av livssyn og landemerke. I ei tid der mange leitar etter røter, kann ein slik merkedag gjeva rom for både ettertanke og framtidstru – ikkje ved å glorifisera vald og maktkamp, men ved å løfta fram alt det som kom etter: kyrkjebyggjingi, lovskrivingi, kontakten med europeisk lærdom og kunst.

    Varaordførar Erlend Sivertsen i Trondheim hev alt teke initiativ til at byen skal søkja um å verta europeisk kulturhovudstad i 2036, og Trøndelag er fullt av eldsjeler som gjer små og store tiltak for å rusta seg til 2030. Kanskje er det den varmaste tanken ein kann ta med seg frå statsministeren si reise: at når dei store åri kjem, er det ikkje berre dei offisielle programpostane som tel. Det er dei daglege samtalone i eit galleri, den rolege vandringi på eit slagfelt, og det at ein sitjande regjeringssjef tek seg tid til å vera privatperson på ein slik stad – midt i veka. Det er eit vitnemål um at sjølv dei travlaste kann lata seg djupt angå av landskapi og sogene som hev forma oss.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Her tilbringar familien sommarferien. – Kvifor skulle me ha reist burt når me hev det so artig her?

    Her tilbringar familien sommarferien. – Kvifor skulle me ha reist burt når me hev det so artig her?

    Kvifor reiser ein heim når heile verdi ropar på sydover? For mange er sommarferien lik reisefeber mot varmare strøk, men for familien Holthe Kjesbu ligg lukka i skuggen av Olav den heilage. Medan naboane pakkar bilen for Danmark eller set seg på flyet til Syden, køyrer dei til Stiklestad – og finn alt dei treng.

    Det er ikkje vandt å skyna freistingi. Stiklestad er meir enn ein plett på kartet; det er ein grunnvoll i den norske sjølvkjensla. Her fall kong Olav Haraldsson i 1030, og her vart soga um den heilage kongen til. Like vel er staden ikkje eit museum for familien – det er eit levande landskap der borni fær springa på dei same vollane som soga vart skriven i, og læra historie medan dei leikar. Det er ein verdi som ikkje mælar seg i flybillettar.

    Sjølve tanken um å vera heimekjær vert ofte uppfatta som stillstand, men her ser ein noko anna. Familien Holthe Kjesbu rører ved ei djupare åre: den gamle bondevisdomen at det beste stundom ligg beint framfor ein. Stiklestad byd ikkje på palmesus, men på eit anna slag sus – suset frå soga, frå kyrkjeklokkone, frå vinden som hev fare yver desse markene i snart tusund år.

    Kanskje er dette eit teikn i tidi. I ei verd der alle skrik etter det eksotiske, stig det fram ei stille motrørsle: ei glede yver det nære og trufaste. Rundt i landet uppdagar familiar at ein biltur kann opna dører til undring – fjordar, fjell, stavkyrkjer, bygdetun. Når ein fyrst hev augo upplétne for slike skattar, vert spursmålet eit anna: Kvifor skulde ein reisa burt når ein hev det so morosamt her?

    Den friske, ukunstla gleda gjeng att i dei få ordi frå familien: «Kvifor skulde me ha reist burt når me hev det so morosamt her?» Her er ingi sut yver å gå glipp av noko; her er berre ei freisting på noko som er rikare enn mange turistfeller. Det talar til ein barnleg hugnad: at eventyret ikkje alltid krev fly, men berre eit ope sinn.

    Difor kann bilturen til Stiklestad peika mot noko større. Kanskje står ein andsynes ei tid der det kjende og nære fær ein ny renessanse – ikkje som naudsyn, men som eit fritt val. Og då er det godt å ha slike føregjengarar som familien Holthe Kjesbu, som med smil og handlekraft syner at den beste reisa stundom berre er eit par mil lang, men likevel fører djupt inn i landskapet og inn i seg sjølv.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Bergen har søkt, no vil han at Trondheim også skal: – Dette er vårt høve òg.

    Bergen har søkt, no vil han at Trondheim også skal: – Dette er vårt høve òg.

    Ein domkyrkje som hev stade og vitna um tru og håp i meir enn åtte hundre år, kann no verta den fyrste røysti i ei ny forteljing. Trondheim, med Nidarosdomen som si stolte kruna, vil søkja um å verta europeisk kulturhovudstad i 2036. Varaordførar Erling Moe (V) hev teke til orde for at byen skal fylgja dømet frå Bergen og senda sin eigen søknad til EU.

    Det er eit grep som ikkje berre talar til æra, men til heile den rike kulturarven som sit i murane kring den gamle byen. Frå Olav den heilage til dagens teknologisenter, frå pilegrimsleia til jazzfestivalen – Trondheim ber ei mangfeld soge som fortener eit breidt europeisk ljos.

    Søknaden frå Bergen hev alt sett fart i hugnaden. Den vestlandske hovudstaden, med si djerve hamn og sin musikalitet, stend alt i kappestrid for 2036. At Trondheim no melder seg på, er ikkje eit teikn på splid, men på ein frisk kappgang som løfter heile det kulturelle Noreg. Det minner um gamle dagar, då byane kivde um å reisa dei fagraste kyrkjone, dei mektigaste hallane. Slik kapping gav oss meisterverk i stein og tre – no gjev ho von um ei ny bløming i ord, tonar og bilæte.

    Trondheim hev mykje å stilla med. Nidarosdomen åleine er eit språk utan ord, ei bauta for den europeiske identiteten vår. Men attåt kjem eit levande teatermiljø, eit rikt museumstilbod og ein ungdom som syder av skaparkraft. Å verta kulturhovudstad vil gjeva desse kreftene ei plattform mot heile verda, og samstundes draga nye impulsar inn – frå kunstnarar i Aust-Europa, frå den samiske forteljartradisjonen, frå den klassiske musikken som hev djupe røter i domkyrkja.

    Det er òg ei gåva til språket vårt. Trondheims historiske dialekt, med sine eigne klangar og ord, kann klinga ut yver kontinentet. I ei tid då dei små målføri møter press frå stormaktene, er ein kulturhovudstad eit eineståande høve til å syna at den norske ordskatten er ein levande rikdom, ikkje eit museum. Festivalar, konsertar og litteraturveker kann sameina trøndersk tone med skandinavisk samkjensle og europeisk mangfald.

    Vegen dit er lang, og konkurransen hard. Men lutlag er det ikkje sigeren som tel mest. Arbeidet med søknaden i seg sjølv vil vevja saman kulturlivet i byen, skapa nye band og draga fram latent stoltheit. Historisk hev slike prosjekt sett spor langt ut yver det eine året – tenk berre på korleis Bergen i 2000 nytta si rolle som europeisk kulturby til å reisa nye hus, fornya sjølvbilete og styrkja samhaldet. Trondheim kann gjera det same, og meir til.

    Den som vitjar Trondheim i 2036, vil kanskje ikkje tenkja på at byen ein gong måtte overtyda ein jury. Det dei vil møta, er ei levande by der historien ikkje er stengd inne i glasmontrar, men strøymer ut i gatone og fyller lufti med song. Då hev Nidarosdomen fenge ein ny bodskap – ikkje berre til pilegrimen, men til heile Europa.

    Kjelde: Adresseavisen

  • Treng me ei samtykkelov for KI-briller?

    Treng me ei samtykkelov for KI-briller?

    Eit par KI-briller på naseryggen kann i dag fanga inn andlit, samtalar og heile rørslemønster – og senda dei til skyi for analyse. Det er ikkje framtidsfabulering; det er røyndom som alt ligg i butikkhyllone. Professor Inger Marie Sunde ved Politihøgskolen hev no reist spursmålet um ei samtykkelov for slike briller, og med det lagt grunnen for ei samtale som når langt utover teknikkens eigne krinsar.

    Innlegget hennar er ikkje eit rop um forbod, men ei stillferdig innbyding til umtanke. I ei tid der digitale verktøy veks snøggare enn lovgjevingi, er det eit sunnskapsteikn at nettopp ein politikar-skulert jurist tek ordet. For den norske rettskjensla hev djupe røter. Dei gamle lovene um heimfred og gardsfred var ikkje tomme bokstavar; dei verna um ein kvardagsro som framleis sit i folkesjela. Å ikkje verta sett utan løyve når ein berre er seg sjølv, hev vore ein kjerneverdi i bygder og byar like sidan den fyrste tunet vart rydda.

    Samstundes er dei nye brillone noko langt meir enn ein trugsel. For den som strider med å kjenna att kjende andlit, kann slik teknikk vera ein mild hjelpar som kviskrar namnet i øyret. For blinde og svaksynte opnar briller med kamera og kunstig intelligens dører til sjølvstende som fyrr var stengde. Turisten som ikkje skynar skilti på ein framand stad, fær tekst umsett beint inn i synsfeltet – nærast som eit under av vår tid. Difor er det klokt at samtala um samtykkelov ikkje vert eit krav um å stogga utviklingi, men ei oppmoding um å byggja ho inn i eit etisk landskap.

    Kvar skal grensa ganga? Kva rett hev ein forbipasserande til ikkje å verta filma og analysert? Dette er spursmål som høver seg i eit land der ein frå gamalt av hev sett på fridomen til å vera i fred som ein grunnstein i samfunnet. Professor Sundes innlegg minner um at teknologi aldri er verdinøytral. Men den norske tradisjonen for brei samfunnsdebatt – med røter attende til tinget på 800-talet – syner at ein kann møta slike utfordringar med open, sakleg samtale. Her er ikkje målet å skapa frykt, men å tryggja at den nære framtidi vert bygd på same grunnmur av tillit som hev bore landet fram.

    Andletet utetter kann vera ukjendt, men innetter er det eit spursmål um kva slags medmenneske ein vil vera. Det er i denne spenninga millom det gamle og det nye at svaret på spursmålet um ei samtykkelov ligg – og det er ein rikdom at slike røyster fær høyra til i offentlegheiti, før brillone hev fest grepet for alvor.

    Kjelde: Aftenposten

  • No skal Apple gjera det med iPad for fyrste gong.

    No skal Apple gjera det med iPad for fyrste gong.

    Lyden kjem ikkje frå opningar, men frå sjølve ramma som syng. Det er eit grep som ikkje berre talar til øyro – det tetnar heile maskina mot vatn. For fyrste gong ser det ut til at Apple gjer ei iPad offisielt vassbestandig, og den fyrste i rekkja vert den komande iPad mini.

    Det nye høgtalarsystemet lèt delar av chassiset vibrera og skapa lyd, so dei tradisjonelle høgtalaropningane vert heilt fjerna. Slik vert dei største inngangsportane for væte og støv stengde, og nettbrettet kann nyttast tryggare ved bassenget, på badet eller i regnvêr. Metoden er annleis enn den som er nytta i iPhone, der opningane framleis er der og vert tetta med lim og pakningar. Her er det sjølve konstruksjonen som gjer jobben, og det minner um noko gamalt: dei beste løysingane er ofte dei som fjernar problemet heilt, ikkje berre kapslar det inne.

    Slik tenking hev ein lang historisk klangbotn. Medan dei fyrste vasstette lommeuri kom i danske verkstader på 1870-talet, og ubåter og djuphavsklokker sidan hev trodda presset på havbotnen, hev denne tanken no funne vegen til eit produkt som ligg på stogebordet. Det er eit stille framsteg, men det endrar kvardagen for mange. Foreldre kann lesa godnattsogor medan borni plaskar i badekaret, utan otte for sprut. Kokkar kann nytta oppskrifter ved sidan av kjøkkenvasken. Reisande kann ha kartet framme i regnbygene. Vassklassifiseringa, truleg IP68 som på Samsung Galaxy-nettbretti, gjev eit rom for bruk som tidlegare hev vore berre for dei mest herda dingsane.

    Samstundes er dette berre ein del av eit større oppgraderingssteg. Det er venta at iPad mini fær ein OLED-skjerm på 8,4 tommar, noko som gjev djupare svart, høgare kontrast og lægre straumbruk enn dagens LCD-panel. Ein ny prosessor, kanskje A19 Pro eller den endå ikkje lanserte A20 Pro, er òg i vente. Dette er ein freistnad på å sameina lettvint storleik med yteevne og uthald som nærmar seg dei større syskena. At Samsung Display alt skal ha starta masseproduksjon av panela, peikar mot ein lanseringsmånad i oktober.

    Det er lett å sjå på slike nyhendesendingar som reine tekniske fakta, men under overflata ligg eit stille skifte i korleis reiskapen er vevd inn i tilveret. Når eit nettbrett vert vanntett, er det ikkje lenger eit sårbart glasstykke som må vernast mot elementa; det vert ein fylgjesvein ein kann ha med seg nærare elvi, nærare fjorden, nærare dei små, våte augneblikki som livet er bygt av. Det er framsteg i løyndom, men framsteg like fullt.

    Kjelde: ITavisen

  • Tør Sony gjera dette, vil det endra PlayStation for alltid.

    Tør Sony gjera dette, vil det endra PlayStation for alltid.

    Fire teikn – kross, sirkel, firkant og trekant – hev vore sjølve skrifti i spelverdi i årtier. Dei sit i fingrane, i muskelminnet, og er like sjølvsagde som pedalane i ein bil. No kjem eit patent frå Sony som kann gjera desse fysiske knappane til friare, virtuelle skapningar.

    Det er ikkje lite dei hev funne på. Ein heil handkontroll utan ein einaste fast knapp, men der heile framsida er ei samanhangande berøringsflate som spelaren sjølv former. Her kann ein plassera krossen lenger upp, gjera ho større, eller rett og slett lata ho bleikna burt når spelet ikkje treng ho. Patentet, som vart registrert alt i 2023 og no er offentleggjort, skildrar ei verd der kvar spelar fær sin eigen skreddarsydde kontroll – ikkje berre som ein draum, men som tekniske teikningar og sensorlist.

    Det er eit framlegg som peikar langt utyver vanleg nyvinnig. Her ligg det ein tanke um at hendene er ulike, at ein tiårings fingrar ikkje er som ein vaksen sine, og at stive ledd eller manglande rørsle ikkje skal vera hindringar. Når kontrollen attpåtil kann kjenna att kven som held han – ja, då kann ei heil hushaldning ha kvar sine profilar som lastar seg sjølve. Eldstejenta fær sitt oppsett med små, tette knappar, medan bestefar kann gjeva seg store, mjuke flater som ligg roleg under fingrane. Dette er ikkje berre framsteg; det er gjestmildskap bygd inn i elektronikk.

    Sume vil nok segja at det er skremmande å sleppa handgriplege knappar og stoler. Muskelminnet sit djupt, og ein skal ikkje leita etter eit virtuelt kryss midt i eit kappestrid. Men her er det verdt å minnast at Sony hev gjort dette fyrr – og hev retta seg sjølve ikkje so reint sjeldan. DualShock, Sixaxis, og dagens DualSense var alle fyrst strekar på eit patentkontor, møtt med same blanding av undring og tvil. Dei fysiske knappane sjølve var eingong eit brot med stikker og hjul. Kvart steg på vegen vart møtt med spursmålet um folk verkeleg vilde venja seg. Og kvar gong viste det seg at fingrane lærer snøgt når det som ventar er rikare leik.

    Det er noko djupt menneskjelegt i denne dragninga mot tilpassing. Ei boki kann lesast av mang ein, men ho møter kvar lesar på hans eigen måte. Soleis med denne kontrollen: han vert ikkje kjenslelaus, men tvert um kjenslevar for den som held han. Det er teknologi som lyder etter handi, ikkje handi som må bøygja seg etter maskinen. I ei tid der spel hev vorte ein samlingsstad for so mange ulike folk og livsrøynslor, er det rett og rimelegt at reiskapen òg fylgjer med.

    Sony sjølve hev enno ikkje stadfest at noko slikt er på veg til butikkhyllone, men patentet syner ei lei. Det vitnar um ein evolusjon som hev pågått sidan dei fyrste spelemaskinane tok form: å knyta oss tettare til dei digitale verdene utan at maskinvara stenger vegen. Det er ikkje avskjed med det kjende, men ei opning mot eit meir romslegt og personlegt speleliv. For dei små, for dei eldre, for dei som spelar annleis – og for alle som berre ynskjer seg ei betre bøyg på tommelen.

    Kjelde: ITavisen

  • Moskusguiden lever ut draumen til fjells: – Beste jobben ein kann ynskja seg

    Moskusguiden lever ut draumen til fjells: – Beste jobben ein kann ynskja seg

    Det er ein kjenning av det urgamle i augo på ein moskus – eit drag gjennom tusundåri som fær ein til å stogga og lytta til noko meir enn vinden. I Dovrefjell, der snaufjelli reiser seg mot himmelen og soli fargar lauv og lyng, møter ein dette blikket. Midt i dette landskapet hev ein mann funne sin daglege glede: å leva og verka som moskusguide og fotograf. For Knut Inge Røstad er det ikkje berre eit arbeid. Det er eit kall, og han segjer sjølv at det er den beste jobben ein kann ynskja seg.

    Slike ord kjem ikkje frå eit hjarta som jagar det lette. Dei kjem frå ein mann som dagleg fer i fjellet med turistar som lengtar etter eit møte med ein av klotens eldste dyreslag. Moskusen er ein overlevar frå istidi, eit dyr som vart borte frå Noreg for over nitti tusund år sidan og som vart henta attende frå Grønland fyrst i 1940-åri. No stend det støtt på Dovre, eit livande bilete på det som ein gong var, og eit sterkt uttrykk for korleis mennesket kann hjelpa naturen til å bløma på ny.

    I denne samanhengen vert guidingi meir enn å peika og fortelja. Ho vert ei formidling av ei forteljing som hev ringverknader langt utetter. Når Røstad leier ein flokk andlause gjestar fram mot ein moskusflokk, byggjer han ikkje berre bru millom dyret og menneska – han knyter band millom notidi og den djupe fortidi. Denne borga av kunnskap og vyrdnad smittar. Dei som kjem attende frå fjellet, tek med seg ei oppleving som sit i kroppen lenge etter at soli hev sigi bak tindane.

    Attåt det munnlege og fysiske fjelgarberiet ligg fotografi som ei stille forlenging av synet. Kameraet fangar dei flyktige augneblinkane – moskuskalven som leikar i morgonlyset, okseflokken som tevlar i vinden. Bileti vert vitnemål um ein skapnad som er større enn oss, og dei vekkjer hjå mange ei lengt etter sjølv å stiga inn i det romet som Dovrefjell opnar.

    Dette er eit fint døme på korleis ei heil bygd kann vinna på ein varsam og klok bruk av naturarven sin. Turismen her er ikkje eit mas utan retning, men eit stillfarande samspel der respekt for dyri og landskapet er den fyrste lovi. Dovregjengen – dei som arbeider som guidar og verjar – er berarar av ei gamal forståing: at fjellet gjev, men krev noko att. Dei hjelper dei mange som kjem hit å sjå ikkje berre mosk usen, men seg sjølve i eit nytt ljos.

    I ei tid der mange søkjer meining og ro, er det noko djupt håpefullt i å møta ein mann som finn alt dette i sin eigen bakgard. Knut Inge Røstad lever draumen til fjells, og med honom lever ein liten flik av det norske landskapet sterkare – til gleda for alle som vil sjå.

    Kjelde: Adresseavisen

Fylg oss: YouTube Telegram
Meld deg inn i Vestlandske Mållag

Få dei fem viktigaste sakene frå Vestmennene rett i innboksen - éin e-post i veka.

Andre prosjekt: Fjordgefluster.no Nordisches.se Maalmannen.no